Hindistan'daki Ölümlerin Ardından Nipah Virüsü Salgını Nedeniyle Asya'da Alarm Durumu İlan Edildi

Bu ay Hindistan’ın Batı Bengal eyaletinde en az iki kişinin Nipah virüsü nedeniyle hayatını kaybetmesinin ardından, Tayland, Malezya ve Singapur dâhil olmak üzere birçok ülke yeni tarama ve test önlemleri uygulamaya koydu.

Peki Nipah virüsü nedir ve ne kadar endişelenmeliyiz?

İşte bilmeniz gerekenler.

 

Nipah virüsü nedir?

Hendra virüsü gibi Nipah da henipavirüsler adı verilen bir virüs grubuna aittir. Zoonotiktir; yani hayvanlardan insanlara bulaşabilir.

Daha önce yayımlanan bir Conversation yazısında da açıkladığım gibi, Asya’da zaman zaman salgınlar görülmektedir. İlk salgın 1998 yılında Malezya’da bildirilmiştir.

Virüsün bulaşmasının üç ana yolu vardır.

Birincisi yarasalarla temas yoluyla olur; özellikle enfekte bir yarasanın tükürüğü, idrarı ya da dışkısıyla temas sonucu bulaşabilir. Enfeksiyonlar, Malezya’daki ilk salgında olduğu gibi, domuzlar gibi enfekte diğer hayvanlarla temas yoluyla da ortaya çıkabilir.

İkinci bulaş yolu, kontamine olmuş gıdalardır; özellikle hurma palmiyesi ürünleri. Bu, enfekte yarasaların vücut sıvılarıyla kirlenmiş hurma suyu veya özsuyunun tüketilmesi anlamına gelir.

Üçüncü yol ise insandan insana bulaştır. Nipah virüsünün insanlar arasında bulaşması, hasta bir kişiye bakım verme gibi yakın temas yoluyla bildirilmiştir.

Bu durum, örneğin evlerde ya da hastanelerde virüsle kirlenmiş vücut salgıları yoluyla enfekte olunması anlamına gelebilir. Bunun diğer bulaş yollarına kıyasla daha az yaygın olduğu düşünülmektedir.

 

Belirtiler nelerdir?

Nipah virüsü enfeksiyonları hızlı gelişir. Enfeksiyon ile belirtilerin ortaya çıkması arasındaki süre genellikle dört gün ile üç hafta arasındadır.

Bu son derece ağır bir hastalıktır. Şiddetli Nipah virüsü enfeksiyonu geçiren kişilerin yaklaşık yarısı hayatını kaybeder.

Belirtiler şiddetine göre değişiklik gösterebilir. COVID’de olduğu gibi zatürreye neden olabilir.

Ancak en çok endişe duyulan tablo nörolojik belirtilerdir; Nipah, beynin iltihaplanması anlamına gelen ensefalite yol açabilir.

Beyin üzerindeki bu etkiler, ölüm oranının bu kadar yüksek olmasının nedenidir.

Belirtiler şunları içerebilir:

• ateş
• nöbetler
• nefes almada zorluk
• bilinç kaybı
• şiddetli baş ağrıları
• bir uzvu hareket ettirememe
• sıçrayıcı, istemsiz hareketler
• aniden tuhaf davranma ya da psikoz gibi kişilik değişiklikleri.

Alışılmadık şekilde, Nipah enfeksiyonunun akut dönemini atlatan bazı hastalarda, yıllar sonra — hatta on yıldan daha uzun bir süre sonra bile — tekrarlayan ensefalit görülebilir.

 

Herhangi bir tedavi veya aşı var mı?

Henüz yok, ancak Avustralya’da m102.4 adlı bir tedavinin geliştirilmesi sürmektedir.

Bu tedaviyle ilgili bir faz 1 klinik çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır; bu aşamada araştırmacılar ilacı sağlıklı kişilere vererek nasıl tolere edildiğini ve yan etkilerinin olup olmadığını inceler.

Çalışma, tedavinin tek dozunun hastalar tarafından iyi tolere edildiğini göstermiştir.

Dolayısıyla Nipah virüsüyle enfekte kişilere yardımcı olacak şekilde gerçekten kullanılabilir hâle gelmesi için hâlâ uzun bir yol vardır, ancak umut mevcuttur.

Şu anda Nipah virüsü için bir aşı bulunmamaktadır. Teorik olarak m102.4 önleyici olabilir, ancak bunu söylemek için henüz çok erkendir; şu aşamada tedavi olarak denenmektedir.

 

Ne kadar endişelenmeliyim?

Hindistan’daki bu Nipah salgını endişe vericidir; çünkü şu anda ne bir önleme yöntemi ne de bir tedavi mevcuttur ve hastalık oldukça ağırdır. Önemli bir hastalık olmakla birlikte, COVID ile aynı ölçekte bir halk sağlığı sorunu olması muhtemel değildir.

Bunun nedeni, insandan insana verimli şekilde bulaşmaması ve esas bulaş yolunun gıdalar ve enfekte hayvanlar olmasıdır.

Vaka bildirilen bölgelerin dışında yaşayan insanlar için risk düşüktür. Etkilenen bölgelerde bile şu aşamada vaka sayısı azdır; ancak halk sağlığı yetkilileri uygun kontrol önlemlerini almaktadır.

Vaka bildirilen bölgelere seyahat ettikten sonra hastalanırsanız, doktorunuza nerede ve ne zaman seyahat ettiğinizi bildirmeniz gerekir.

Bu aşamada, etkilenen bölgelere seyahat ettikten sonra ateş gelişen bir kişide, Nipah’tan ziyade sıtma veya tifo gibi diğer enfeksiyonlardan çok daha fazla endişe duyardık.

Genel olarak her şeyin bağlamı içinde değerlendirilmesi gerekir. Sürekli yeni virüsler ve olaylar hakkında haberler duyuyoruz. Nipah, etkilenen ülkeler için önemlidir; ancak bu ülkelerin dışında, yakından izlediğimiz ve tetikte olduğumuz bir durumdur.

Allen Cheng, Enfeksiyon Hastalıkları Profesörü, Monash Üniversitesi

Bu yazı SCIENCEALERT’ de yayınlanmıştır.