Bu Tür Aktiviteler Daha İyi Yaşlanmanıza Yardımcı Olabilir – Ve Bunlar Egzersiz Değil

Bununla birlikte yaşlanmak her zaman kolay değildir. Çünkü yaş aldıkça bedeniniz ve zihniniz zayıflar ve diyabet, bunama ve bazı kanser türleri gibi çeşitli hastalıklara karşı daha savunmasız hale gelir.

Yeni çalışmamızda, sosyal ve zihinsel olarak aktif kalmanın insanların ileri yaşlarda fiziksel olarak zinde kalmasına yardımcı olup olamayacağını anlamak için 12.000’den fazla yaşlı Avustralyalıyı takip ettik.

İşte keşfettiklerimiz.

 

Vücudunuz nasıl yaşlanır?

Yaşlandıkça vücudunuzdaki dokular ve organlar daha az etkili çalışmaya başlar. Bunun nedeni, bilim insanlarının vücudunuzdaki hücrelerin ne kadar iyi çalıştığını ölçerek takip ettiği biyolojik yaşlanma adı verilen süreçtir.

Bu süreç her insanı farklı şekilde etkiler. Bu yüzden bazı insanlar ileri yaşlarına kadar sağlıklı kalabilirken, bazıları erken yaşlanır ve fiziksel olarak kırılgan hale gelir.

Kırılganlık, yaşlı insanlar arasında yaygın görülen bir durumdur ve hastalık ya da yaralanmadan sonra iyileşme yeteneğinizi etkiler.

Bu, vücudunuzun zayıfladığının bir işaretidir ve düşme ve hastaneye yatma riskinizi artırabilir. Ayrıca sizi kalp hastalığı, bunama ve depresyon gibi çeşitli hastalıklara ve hatta erken ölüme karşı daha savunmasız bırakabilir.

 

Ne araştırdık?

Yakın zamanda yaptığımız çalışmada, belirli sosyal ve öğrenme temelli aktivitelerin yaşlı insanlarda kırılganlığı önlemeye veya azaltmaya yardımcı olup olamayacağını araştırdık.

Özellikle yaşlı bireyleri bilişsel, sosyal veya kültürel düzeyde meşgul edecek 19 farklı aktivite türüne odaklandık. Örnekler arasında müzik dinlemek veya televizyon izlemek gibi pasif zihinsel uyarım aktiviteleri ile bulmaca çözmek veya satranç oynamak gibi daha aktif aktiviteler yer alıyordu.

Önemli olarak, çalışmamız düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenme gibi diğer yaşam tarzı faktörlerinin kırılganlık üzerindeki etkisini incelemedi. Bunun nedeni, bu faktörlerin erken kırılganlık riskini önemli ölçüde azalttığını gösteren çok sayıda araştırmanın zaten mevcut olmasıdır.

Çalışmamız için 70 yaş ve üzerindeki 12.862 Avustralyalıyı dahil ettik. Katılımcıların hepsi nispeten sağlıklıydı ve kalp hastalığı veya bunama gibi büyük hastalıklara sahip değildi.

Daha sonra onları 11 yıl boyunca takip ettik ve her yıl temel hastalık göstergeleri hakkında veri topladık. Bunlar arasında katılımcıların ne kadar fazla karın yağı taşıdığı ve sigara içip içmedikleri de vardı.

Ayrıca bilişsel işlevlerini değerlendirdik; örneğin kısa bir cümle söyledikten sonra onlardan bir kelime listesini hatırlamalarını istedik.

Fiziksel performanslarını ne kadar hızlı yürüdüklerini ve elleriyle bir nesneyi ne kadar güçlü sıkabildiklerini ölçerek değerlendirdik.

Ayrıca giyinme, banyo yapma ve yemek hazırlama gibi günlük işleri ne kadar kolay yerine getirdiklerini inceledik.

Bunun yanında her katılımcının nasıl yaşlandığını belirlemek için iki bilimsel araç kullandık. Bunlardan biri tüm vücuttaki yaşlanmayı ölçen deficit-accumulation-index, diğeri ise bir kişinin fiziksel olarak ne kadar kırılgan olabileceğini ölçen Fried phenotype idi.

 

Ne bulduk?

Çalışmamız, sosyalleşmenin ve öğrenmenin fiziksel olarak daha uzun süre güçlü kalmakla bağlantılı olduğunu ortaya koydu.

Ortalama olarak, bir kulübe veya yerel organizasyona katılan katılımcıların yedi yıllık süreçte kırılgan hale gelme olasılığı %3 daha düşüktü.

Benzer şekilde, daha geniş bir destek ağına sahip olmak — örneğin düzenli olarak iletişim kurabilecekleri ve yardım isteyebilecekleri en az dört akraba veya arkadaşın bulunması — da daha düşük kırılganlık ile ilişkiliydi.

Bu durumun nedeni, her iki sosyal bağlantı biçiminin de yaşlı insanları beyinlerini kullanmaya ve dışarı çıkıp aktif olmaya teşvik etmesi olabilir.

Aynı etkiyi zihinsel olarak uyarıcı aktiviteler yapan katılımcılarda da gözlemledik. Kart ve satranç oynamak ya da bulmaca ve çapraz bulmaca çözmek gibi pasif zihinsel aktiviteler, kırılganlık riskini yaklaşık %4 azaltıyor gibi görünüyordu.

Ve mektup yazmak, bilgisayar kullanmak veya eğitim kurslarına katılmak gibi okuryazarlık faaliyetleriyle uğraşan katılımcıların, akranlarına kıyasla kırılgan hale gelme olasılığı %2 daha düşüktü.

Ancak kadınlar bu aktivitelerden en fazla fayda sağlayan grup gibi görünüyordu; bu faaliyetler onların kırılgan hale gelme ihtimalini %3 ile %6 arasında azaltıyordu. Erkeklerde benzer bir etki gözlemlemedik.

Bu farklılıklar küçük ama tutarlıydı ve düzenli olarak belirli sosyal ve öğrenme temelli aktivitelere katılmanın daha uzun süre sağlıklı kalmanıza yardımcı olabileceğini gösteriyor.

 

Bundan sonra ne yapılmalı?

Yeni araştırmamız, yaşlı insanların sosyal ve öğrenme temelli aktivitelere dahil edilmesinin önemini vurguluyor.

Ancak sosyal ve öğrenme temelli aktivitelerin kırılganlığı önlemede fiziksel egzersiz ve beslenme gibi diğer yaşam tarzı faktörlerinden daha etkili olup olmadığını bilmek zor. Bu nedenle gelecekteki araştırmaların buna odaklanması gerekiyor.

Politika açısından bakıldığında, hükümetler kütüphaneler ve toplum merkezleri gibi yaşlı dostu altyapılara yatırım yapmalıdır.

Rampalar ve tutunma korkulukları gibi yardımcı ekipmanların kurulması, yaşlı insanların sosyal veya öğrenme temelli aktivitelere düzenli olarak katılabilmesini sağlayacaktır.

 

Peki, nasıl iyi yaşlanabilirim?

Günlük hayatta sosyalleşmenin ve öğrenmenin birçok yolu vardır. İşte dört pratik öneri:

• akrabalarınız ve arkadaşlarınızla düzenli iletişim halinde olun; örneğin onlara mesaj atmak için takvim hatırlatıcısı kurabilir veya aylık kahve buluşmaları düzenleyebilirsiniz
• gazete okumak, satranç oynamak veya radyo dinlemek gibi beyninizi çalıştıran aktivitelere öncelik veri
• ilgi alanlarınıza uygun bir kulübe katılın; örneğin bir kitap kulübü veya yüzme grubu
• dışarı çıkın ve aktif olun; örneğin bir kütüphane, restoran, müze veya tiyatroyu ziyaret edin.

Aung Zaw Zaw Phyo, Monash Üniversitesi Kronik Hastalıklar ve Yaşlanma Araştırma Görevlisi ve Joanne Ryan, Monash Üniversitesi Kronik Hastalıklar ve Yaşlanma Profesörü