C Vitamini Sizi Gerçekten Soğuk Algınlığından Koruyor Mu?

Ancak vücudumuzun işlevlerini yerine getirmesi için gerekli olsa da, faydaları çoğu zaman yanlış anlaşılır veya abartılır. Takviyelere yönelmeden önce bilinmesi gerekenler şunlardır.

 

Vitamin C nedir ve vücudum neden buna ihtiyaç duyar?

Vitamin C, askorbik asit olarak da bilinir ve vücutta birçok önemli rol oynar.

Güçlü bir antioksidandır ve hücreleri hasardan korur. Bağışıklık fonksiyonlarını destekler, demirin emilimine yardımcı olur ve yara iyileşmesinde rol oynar.

Ayrıca dokuları bir arada tutan ve diş etleri ile cildin yapısal bir bileşeni olan kolajenin sentezine katkı sağlar.

Ciddi vitamin C eksikliği, vücudun yeterli kolajen üretemediği ve dokuları bir arada tutamadığı bir hastalık olan iskorbütle sonuçlanır. Zamanla diş etleri dişleri tutamaz hale gelir ve dişler dökülür; kan damarları bozulur ve iç kanamalar meydana gelir.

İnsanlar vitamin C sentezleyemez. Bu nedenle besinler yoluyla alınması gerekir. Vitamin C’nin büyük kısmı sebzelerden (%40), meyvelerden (%19) ve sebze veya meyve sularından (%29) gelir

Kimyasal olarak, takviyelerdeki vitamin C ile gıdalardaki vitamin C aynıdır. Vücut aradaki farkı ayırt edemez.

Ancak takviye formunda bulunmayan şey; lif, flavonoidler, diğer vitaminler, mineraller ve fitokimyasallardır. Bu bileşenler vitamin C ile birlikte çalışabilir

Bu diğer bileşikler emilimi destekler, tamamlayıcı antioksidanlar sağlar ve vitamin C ile birlikte tek başına vitaminin sağlayamayacağı sağlık faydalarını sunar.

Tarihsel olarak, denizciler sınırlı beslenmeleri nedeniyle sık sık iskorbüt hastalığına yakalanmıştır. Ancak dengeli bir beslenmeye sahipseniz vitamin C takviyesine ihtiyacınız yoktur.

 

Vitamin C neyi tedavi eder ve neyi etmez?

Soğuk algınlığı

Vitamin C, bağışıklık sistemini güçlendiren bir madde olarak tanıtılmıştır ve soğuk algınlığı ile gribi önlemek veya tedavi etmek için yaygın olarak kullanılır.

Ancak tüm kanıtların gözden geçirildiği bir inceleme, günlük 200 mg veya daha fazla vitamin C takviyesinin soğuk algınlığına yakalanma sıklığını azaltmadığını göstermiştir.

Düzenli vitamin C kullanımı, hastalığın süresini kısaltabilir ve 1.000 mg’dan daha yüksek dozlarda belirtilerin şiddetini azaltabilir.

Vitamin C yalnızca hastalık belirtileri başladıktan sonra alınırsa, süresi ve şiddeti üzerinde etkili değildir. Bazı çalışmalar, hastalanmadan önce günlük alınmasının çok sınırlı bir fayda sağladığını göstermiştir, ancak bu fayda oldukça küçüktür.

Genel olarak araştırmacılar, rutin vitamin C takviyesinin gerekli olmadığı sonucuna varmıştır.

 

Kalp hastalığı ve felç

Araştırmalar, vitamin C takviyesinin kalp krizi (miyokard enfarktüsü), felç veya anjina gibi çeşitli kardiyovasküler hastalıkların riskini değiştirmediğini göstermektedir.

Bir çalışma, günlük 200 mg’dan fazla vitamin C alımının sistolik kan basıncını (büyük tansiyon) yaklaşık 4 mmHg ve diyastolik kan basıncını (küçük tansiyon) yaklaşık 2 mmHg düşürebileceğini bulmuştur. Ancak bu değişimler oldukça küçüktür.

Bu etkiler düzenli aerobik egzersizin etkilerine benzerdir ve genellikle ilaç tedavisiyle elde edilen (en az 12 mmHg düşüş sağlayan) etkilerle karşılaştırıldığında klinik olarak anlamlı olmayabilir.

 

Kanser

Birçok çalışmadan elde edilen tutarlı sonuçlar, vitamin C takviyesinin mide-bağırsak, akciğer, meme, prostat ve kolorektal kanserler dahil olmak üzere kanseri önleyemediğini göstermektedir.

 

Fazla vitamin C almak mümkün mü?

Yetişkinler için önerilen günlük vitamin C alımı (RDI) 45 mg’dır. Bu miktar küçük bir bardak portakal suyundan elde edilebilir.

Yetişkinler için tolere edilebilir üst alım sınırı günlük 2.000 mg’dır.

Vitamin C suda çözünür ve idrarla atılır; bu nedenle vücutta depolanmaz. Bu da yüksek dozların ek bir fayda sağlamadığı, hatta sağlık sorunlarına yol açabileceği anlamına gelir.

Yüksek dozlarda (günde 2.000 mg’dan fazla) vitamin C hafiften ciddiye kadar değişen yan etkilere neden olabilir. Bunlar arasında ishal, mide bulantısı ve karın krampları bulunur. Ayrıca erkeklerde böbrek taşı oluşumuna katkıda bulunabilir, ancak kadınlarda bu durum görülmemiştir.

Kronik böbrek hastalığı olan kişiler için vitamin C özellikle sorunlu olabilir. Çünkü vitamin C böbrekler yoluyla atılır; ancak böbrekler düzgün çalışmadığında birikerek böbrek taşı oluşumuna yol açabilir.

 

Vitamin C takviyesi almalı mısınız?

Çoğu insan için vitamin C tableti gereksizdir. Dengeli bir beslenme ile turunçgiller, çilekler, domates, biber, brokoli ve kara lahana gibi gıdalardan yeterli miktarda alınabilir.

Mevcut kanıtlar, vitamin C takviyelerinin soğuk algınlığını, kalp hastalıklarını veya kanseri önlediği yönündeki iddiaları desteklememektedir. Hatta riskler faydaların önüne geçebilir.

Nial Wheate, Profesör, Doğa Bilimleri Fakültesi, Macquarie Üniversitesi; Ian Jamie, Kıdemli Öğretim Görevlisi, Doğa Bilimleri Fakültesi, Macquarie Üniversitesi; ve Wai-Jo Jocelin Chan, Eczacı ve Öğretim Görevlisi, UNSW Sydney; Sidney Üniversitesi